Vroeger naar de rechter, nu stil akkoord woningbouw in De Lange Weeren: wie bepaalt Edam-Volendam nog?
Wie de regionale geschiedenis van Edam-Volendam een beetje kent, weet dat onze gemeente vroeger bepaald niet enthousiast was over regionale bestuurslagen rond Amsterdam.
In de jaren negentig speelde namelijk het Regionaal Orgaan Amsterdam (ROA), een regionale bestuursstructuur waarin gemeenten rondom Amsterdam moesten samenwerken op onderwerpen zoals woningbouw, verkeer en economische ontwikkeling. Veel kleinere gemeenten, waaronder Edam-Volendam, zagen dat destijds als een bedreiging voor hun autonomie.
Binnen onze eigen gemeentepolitiek waren er toen duidelijke kritische geluiden. Onder andere Volendam80 waarschuwde dat kleine gemeenten hun invloed zouden verliezen en dat Amsterdam in de praktijk de koers zou bepalen. Die zorg werd destijds breder gedeeld, samenwerking is prima, maar niet als de regie uit het dorp verdwijnt.
De weerstand ging zelfs zo ver dat Edam-Volendam zich juridisch verzette tegen deelname aan het ROA. Uiteindelijk bleek dat weinig uit te maken, deelname was wettelijk verplicht en gemeenten konden er niet zomaar uitstappen. Met andere woorden, hoe kritisch men ook was, de gemeente moest meedoen.
Fast-forward naar vandaag. Het ROA bestaat niet meer, maar er is een nieuwe regionale structuur voor in de plaats gekomen: de Metropoolregio Amsterdam (MRA). In tegenstelling tot het ROA is de MRA geen wettelijk verplichte bestuurslaag. Het is officieel een samenwerkingsverband, zonder formele bevoegdheden.
Juist daarom is het opmerkelijk dat gemeenten (en dus ook Edam-Volendam) tegenwoordig vaak zonder veel discussie aansluiten bij regionale afspraken binnen de MRA. Denk aan woningbouwopgaven, mobiliteit of economische agenda’s die op regionaal niveau worden vastgesteld.
Die regionale agenda’s hebben uiteindelijk ook invloed op lokale keuzes. Denk bijvoorbeeld aan de woningbouwopgave waar gemeenten mee te maken hebben. Nieuwe projecten, uitbreidingslocaties en ruimtelijke plannen worden steeds vaker bekeken in een bredere regionale context.
Recent zagen we dat opnieuw bij de plannen rond De Lange Weeren, waar gemeente en ontwikkelaar een intentieovereenkomst hebben ondertekend om woningbouw verder uit te werken. Zulke projecten ontstaan natuurlijk niet van de ene op de andere dag; ze maken vaak deel uit van bredere regionale discussies over woningbouw en ruimte.
Laat daarbij één ding duidelijk zijn, Edam-Volendam heeft woningbouw nodig. Veel jongeren wonen noodgedwongen nog thuis en starters hebben moeite om een woning te vinden.
Daarom staat Lokaal Edam-Volendam positief tegenover woningbouw in De Lange Weeren. Maar wel met een duidelijke voorwaarde, de woningen moeten in de eerste plaats beschikbaar zijn voor onze eigen inwoners.
Daarom pleiten wij voor een model zoals op Terschelling, waar bij nieuwbouwprojecten een groot deel van de woningen (vaak 60 tot 70 procent) wordt gereserveerd voor mensen met een lokale maatschappelijke en of economische binding. Zo blijft bouwen ook daadwerkelijk bijdragen aan de leefbaarheid van de eigen gemeenschap.
Juist daarom is het belangrijk dat inwoners en de gemeenteraad goed kunnen volgen waar plannen vandaan komen en hoe keuzes tot stand komen.
Waar Edam-Volendam vroeger nog tot aan de rechter ging om regionale invloed te beperken, lijkt het tegenwoordig soms alsof er simpelweg “bij het kruisje wordt getekend”.
De geschiedenis van het ROA laat zien dat er ooit stevige politieke discussies werden gevoerd over de vraag hoeveel invloed een regio eigenlijk mag hebben op lokaal beleid. Misschien is het goed om die discussie vandaag opnieuw te voeren.
Want regionale samenwerking kan nuttig zijn. Maar uiteindelijk moet de vraag altijd blijven: wie bepaalt de koers de regio, of de inwoners van Edam-Volendam zelf?
Lokaal Edam Volendam kiest voor de inwoners zelf
Stem Lokaal Edam-Volendam – Lijst 9
